Eén van de onopgehelderde mysteries van Marggraff betreft de kunstcollectie van Zionsburg. Ewald liet zijn schilderijen graag zien aan de incidentele bezoekers die hij vertrouwde. Zijn kunstschatten in de kelder. Vader en grootvader Marggraff kochten al kunst. Het idee was dat een derde van het bezit in land geïnvesteerd was, een derde in waardepapieren en een derde in kunst en antiek.
In zijn latere jaren heeft Ewald zich veel kunst laten verkopen door oplichters. Zij vertelden dat het originele werken waren die Amerikaanse en Canadese soldaten hadden opgeslagen in Antwerpen voor verscheping naar huis; roofkunst van de Duitsers die door de geallieerden in beslag was genomen. Omdat het roofkunst was, moest de nieuwe bezitter een geheim bewaren. Dat verklaart ook de krantenknipsels die op de achterkant geplakt waren. Daarop zijn foto’s te zien van maarschalk Petain die Hitler welkom heet in Frankrijk.
Dezelfde handelaren zouden Ewald ook opgelicht hebben door de goede werken in zijn bezit te vervangen door namaak, onder het mom dat de schilderijen schoongemaakt en van nieuwe lijsten voorzien werden. Dat verklaart waarom er namaak van bekende werken in fantasielijsten op foto’s te zien is, zoals de afgebeelde kopie The Women of Amphissa van Lawrence Alma-Tadema. Het schilderij in het Clark Art Institute was volgens Ewald een vervalsing.
Ewald liet zich op zijn oude dag steeds meer rotzooi aansmeren. Zijn zussen waarschuwden hem al voor deze vervalsers. Er zijn in 2003 zelfs betalingen geboekt aan de restaurateurs; is gewoon te zien in de oude boekhouding van de Marggraff Stichting.
Rembrandt in Zwitserland?
Ewald wilde niet dat over de hele collectie erfbelasting betaald moest worden. Hij suggereerde aan Frits Bevort van Natuurbouw om alle kunst en antiek in een container naar Zwitserland te verschepen. Ter sprake kwam ook een Rembrandt die daar al in een kluis opgeslagen zou zijn bij een adelijke familie.
Een ander deel van de collectie is bij de zussen terecht gekomen. Al voor de brand of na de brand, toen de schilderijen die beschadigd en onbeschadigd uit de kelder kwamen zijn schoongemaakt door de firma Dolmans in Tilburg. Op de openingsbalans van de Marggraff Stichting zijn deze bezittingen nog zichtbaar. Later zijn ze afgeboekt, zonder duidelijke verklaring. In een rapport van de Belastingdienst uit 2018 wordt daar een opmerking over gemaakt. Interessant voor het bestuur van de Marggraff Stichting, die op waarheidsvinding gespitst is.
Omdat er teveel schilderijen waren, hebben Corrie en Tedje bij de afwikkeling van de nalatenschap van hun broer Ewald een aantal werken onderhands verkocht. Dat was een familiekwestie waar in het testament van Ewald al rekening mee was gehouden.
Verschillende mensen hebben foto’s gemaakt van de collectie in de kelders van Zionsburg. Ewald had namelijk het idee dat hij met foto’s kon bewijzen dat hij bezitter was van deze kunst, zodat hij bij brand of diefstal een beroep kon doen op de verzekering. Boudewijn Reijenga en Frits Bevort hebben elk veel foto’s gemaakt, maar ook kunstenaar Anita Lange kwam vaak op bezoek in Zionsburg met een camera.
Later heeft ze Ewald nog gebruikt als inspiratie voor nieuwe werken. De Marggraff Stichting zou haar werk Salvé (te zien bij Galerie Zerp in Rotterdam) kunnen aanschaffen als herinnering aan Ewald.
Veel kunst die Ewald aan bezoekers toonde was duidelijk rotzooi, maar er zaten ook mooie werken tussen. Het olieverf van Liegender Akt van Lovis Corinth (1858-1925) is ook als kopie een indrukwekkend schilderij. Het origineel hangt in de Kunsthalle Bremen.
Een ander werk dat in het vernieuwde Zionsburg zou passen is het Zicht op Sionsburg van Mattheus Derk Knip (1785-1845). Anderen schrijven het toe aan zijn broer Josephus Augustus Knip (1777-1847). We zien de oude herenboerderij die gebouwd is door Cornelius Kuchlinus. Er is ook een illustratie bekend met vrijwel hetzelfde tafereel, gemaakt door Henri Knip (1819-1905). Dit kan ook een kopie zijn.
We willen alle foto’s die van deze collectie gemaakt zijn verzamelen en in het kader van de door de Marggraff Stichting gewenste waarheidsvinding op één plek zichtbaar maken.
