Bij nader onderzoek ten behoeve van correcte afrekening over gelden bij de Marggraff Stichting, werd ook duidelijk wat er met het appartement van Ewald Marggraff in Monaco lijkt te zijn gebeurd.
Vader Lodewijk Marggraff trok zich na zijn detinering in Kamp Vught terug in Zuid-Frankrijk waar hij in 1954 is overleden. Ewald reed in de jaren daarna regelmatig met zijn Amerikaanse sportwagen naar Monte Carlo. Hij beschikte er over een appartement aan de jachthaven, een prestigieuze locatie aan de 25 bis Boulevard Albert Ier in een voormalig hotel uit de jaren zestig dat Le Bristol genoemd wordt. Ewald kocht het op 4 juli 1990 voor FF 800.000- ofwel ongeveer € 122.000. Volgens mensen die hem bezochten was het een klein appartement op de zevende verdieping, met het nummer 1. Deze woning van circa 60m2 stelde Ewald in staat om te beweren dat hij in Monaco gevestigd was. Zowel Loke als Ewald hadden een Monegaskisch paspoort.
Na het overlijden van Ewald reisden zus Corrie barones van Lewe Aduard-Marggraff en de fiscalist die leiding gaf aan de werkmaatschappij Marrobel naar Monte Carlo om het appartement te verkopen. Tot 2005 stond dit onroerend goed op de balans voor €210.000. Tussen de resultaten van 2006 staat bij opbrengst uit ‘verkoop panden’ echter een bedrag van €32.961-.
In het verslag van een boekenonderzoek door de Belastingdienst uit 2018 worden ook opmerkingen gemaakt over deze onverklaarde transacties, zo blijkt uit een verwijzing naar een vergadering in 2016 met onder andere de huidige huisjurist van de Marggraff Stichting: Harm Bruggink.
De Belastingdienst constateerde uit de verkoopcijfers van een aantal percelen bij Alphen dat de werkelijke waarde van het bezit van Ewald Marggraff veel hoger was dan de historische inkoopprijs waarvoor alle eigendommen geboekt staan. Het verschil is bijna een miljoen euro. “Duidelijk wordt wel dat de boekwinst voor een (belangrijk) gedeelte valt toe te schrijven aan het feit dat de openingsbalans onjuist is gewaardeerd.”
De waardebepaling die in 2004 is gedaan door een rentmeester was gebaseerd op het voorzichtigheidsbeginsel ofwel prudent boeken. Winst wordt pas genomen als ze gerealiseerd is. Dat noemen we ook ‘goed koopmansgebruik’. Het is echter tegen de gangbare praktijk bij erfbelasting. “Erft u een onroerende zaak die geen woning is? Voor een niet-woning gebruikt u de marktwaarde. De marktwaarde is de hoogste prijs die u op het moment van overlijden zou kunnen krijgen bij verkoop van de onroerende zaak.”
De opbrengst van het appartement in Monaco is daarentegen weer veel lager dan de marktwaarde. Die zou anno 2026 tussen de twee en drie miljoen euro zijn.
Overdracht onroerend goed aan werkmaatschappij Marrobel
In 2019 heeft de Marggraff Stichting vrijwel alle onroerend goed overgedragen aan zijn werkmaatschappij Marrobel voor €12,7 miljoen. Bij deze verkoop is de boekwaarde uit 2004 gehanteerd, een boekwaarde die veel lager was dan de marktwaarde – zoals reeds door de Belastingdienst was vastgesteld. Dat alle onroerend goed geboekt stond op de oorspronkelijke inkoopprijs was bekend bij Piet de Coninck, penningmeester van de stichting en directeur van Marrobel. Het Kops Plateau is bijvoorbeeld voor €120.000 verkocht. Daarmee is de ANBI een boekwinst onthouden van vele miljoenen. Het bezit staat nu op de balans van Marrobel. Als die iets verkoopt ontstaat daar een enorme winst, die alleen indirect ten goede kan komen aan de stichting.
[we komen nog terug op de openingsbalans, de waardering van de diverse gronden en de overdracht aan Marrobel BV]
Naschrift: herwaardering eigendommen
Eerder noemden we dat de Belastingdienst vraagtekens heeft geplaatst bij de waardering van alle eigendommen bij de start van de stichting in 2004. Dat heeft gevolgen voor de overdracht van deze eigendommen vanuit de stichting aan werkmaatschappij Marrobel in 2019. Uit het jaarverslag over 2025 blijkt dat er een herwaardering heeft plaatsgevonden in het kader van herstel middels de foutenleer – zie citaat. Dat is een milde opvatting, want de stichting heeft zich veel enorm successierechten bespaard door de eigendommen te waarderen op de historische inkoopprijs. Of over deze correctie ook aanvullende successierechten betaald zijn, meldt de stichting niet. Het park Zionsburg is niet langer opengesteld voor het publiek, waarmee de status onder de Natuurschoonwet zou zijn vervallen.
“Zoals in de jaarrekening is aangegeven zijn in 2019 onroerende zaken in het kader van een reorganisatie met toestemming van de fiscus vanuit de Marggraff Stichting “ingebracht” in haar 100% dochter vennootschap Marrobel B.V. Dat is toen geeffectueerd tegen boekwaarde. In dit jaar is met de fiscus overeenstemming bereikt om met behulp van “herstel middels de foutenleer” deze transacties te herstellen naar de waarde in het economisch verkeer. De effecten daarvan zijn in de balansen van zowel de Marggraff Stichting als in die van Marrobel B.V. doorgevoerd. Deze effecten worden in de jaarrekening zelf toegelicht.“
De totale boekwaarde zou toegenomen zijn van 12 miljoen naar 33 miljoen. Wij zien iets anders. Landgoederen (18,6 miljoen) en landerijen (13,3 miljoen) is nu op 32 miljoen gewaardeerd. Woningen is nu 2 miljoen. Huurderinvesteringen is 20,5 miljoen. Dat is dus samen bijna 55 miljoen aan land en opstallen – deels op naam van de stichting en deels op naam van Marrobel. We stellen vast dat herwaardering ruim 16 miljoen toevoegt aan het bezit, dat nu dankzij royale bijdragen van de sponsor in Liechtenstein naar zo’n 73 miljoen gegroeid is. We veronderstellen dat de correctie gebaseerd is op de marktwaarde in 2019 en dat de feitelijke waarde nu nog hoger is, maar die ‘winst’ word pas genomen bij realisering.
Als we overigens de donaties vanuit de Stichting Greenlandscape vergelijken met de giften die Marggraff Stichting als exploïtatiebaten boekt, dan is er vanuit de Treuhand in Liechtenstein 10 miljoen euro gesponsord en heeft een andere onbekende sponsor sinds 2019 een bedrag van naar schatting van 2 miljoen bijgelegd. Is er nog een tweede trust opgezet door Ewald die nu stilletjes bijdraagt?
Bij de uitgaven zien we dat de Marggraff Stichting financier is geworden van het Windcollectief Oss-Den Bosch dat molens in Lith wil bouwen.
Ook valt op dat de Stichting Greenlandscape andere stichtingen heeft gesteund met €220.000-. Wie krijgt er nog meer geld uit Ewalds spaarvarkentjes?
